Dlaczego piorun uderza w drzewo

Pioruny często uderzają w drzewa, ponieważ drzewa są wysokimi obiektami wystającymi ponad otoczenie. Podczas burzy wyładowanie atmosferyczne szuka najłatwiejszej drogi między chmurą a ziemią. Im wyższy i bardziej odsłonięty obiekt, tym większe prawdopodobieństwo, że znajdzie się na drodze takiego wyładowania. Właśnie dlatego pytanie, dlaczego piorun uderza w drzewo, pojawia się tak często.

Nie oznacza to jednak, że każde wysokie drzewo zostanie trafione. Piorun nie działa jak magnes i nie „wybiera” drzewa świadomie. O miejscu uderzenia decyduje układ ładunków elektrycznych, wysokość obiektów, wilgotność, przewodnictwo oraz warunki w konkretnej burzy.

Dlaczego pioruny uderzają w drzewa

Drzewa są szczególnie narażone na uderzenia pioruna z kilku powodów. Po pierwsze, często są najwyższymi punktami w okolicy, zwłaszcza na polach, łąkach, wzgórzach i przy otwartych przestrzeniach. Po drugie, zawierają dużo wody, a wilgotne drewno i soki roślinne przewodzą prąd lepiej niż suche powietrze. Po trzecie, ich korzenie mają kontakt z ziemią, co tworzy drogę dla przepływu ładunku.

Gdy w czasie burzy rośnie różnica ładunków elektrycznych między chmurą a powierzchnią ziemi, z wysokich obiektów mogą rozwijać się tzw. wyładowania oddolne. Jeśli połączą się z kanałem wyładowania schodzącym z chmury, dochodzi do uderzenia pioruna.

Czy drzewo przyciąga pioruny

Potocznie mówi się, że drzewo „przyciąga” pioruny, ale to uproszczenie. Drzewo nie przyciąga pioruna w taki sposób, jak magnes przyciąga metal. Po prostu wysoki, wilgotny i dobrze połączony z ziemią obiekt może stać się dogodniejszą drogą dla wyładowania niż otaczające go powietrze.

Dlatego samotne drzewo na otwartym terenie jest bardziej ryzykowne niż drzewo w gęstym lesie. W lesie wiele obiektów ma podobną wysokość, więc ryzyko rozkłada się na większą liczbę drzew. Na polu jedno wysokie drzewo może być najbardziej prawdopodobnym punktem uderzenia.

Co dzieje się z drzewem po uderzeniu pioruna

Gdy piorun uderza w drzewo, przez pień i gałęzie przepływa ogromna ilość energii. Woda znajdująca się w tkankach drzewa może gwałtownie zamienić się w parę. To powoduje pękanie kory, rozłupywanie pnia, odrywanie gałęzi, a czasem nawet rozerwanie części drzewa.

Część drzew po trafieniu obumiera od razu, inne mogą przeżyć, ale są osłabione. Uszkodzenia po piorunie zwiększają ryzyko chorób, próchnienia i złamania drzewa podczas kolejnych wichur.

Dlaczego nie wolno chować się pod drzewem podczas burzy

Podczas burzy nie należy stawać pod drzewem, szczególnie jeśli jest samotne i wysokie. Jeśli piorun uderzy w drzewo, prąd może przepłynąć po pniu, przez mokrą korę, po powierzchni ziemi oraz przez osoby znajdujące się w pobliżu. Niebezpieczne jest nie tylko bezpośrednie trafienie, ale także napięcie krokowe, odłamki kory, spadające konary i fala uderzeniowa.

Najgorszym wyborem jest stanie pod samotnym drzewem na otwartej przestrzeni. Bezpieczniej jest wejść do budynku lub samochodu z zamkniętymi oknami. Jeśli nie ma takiej możliwości, należy oddalić się od wysokich obiektów i unikać najwyższych punktów terenu.

Czy piorun zawsze uderza w najwyższy punkt

Nie zawsze. Wysokość zwiększa prawdopodobieństwo trafienia, ale nie daje pełnej pewności. Piorun może uderzyć także w niższy obiekt, jeśli w danym momencie to właśnie tam powstanie korzystniejsza droga dla wyładowania. Dlatego nie można zakładać, że obok wysokiego drzewa jesteśmy bezpieczni.

Pioruny mogą trafiać w drzewa, budynki, słupy, maszty, skały, ziemię, wodę i inne obiekty. Decydują o tym warunki elektryczne w atmosferze i przy powierzchni ziemi.

Jakie drzewa są najbardziej narażone na uderzenie pioruna

Najbardziej narażone są drzewa wysokie, samotne, rosnące na otwartej przestrzeni lub na wzniesieniu. Większe ryzyko dotyczy też drzew wilgotnych, z rozbudowaną koroną i dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym.

Niektóre gatunki bywają trafiane częściej, ale w praktyce ważniejsze od gatunku są położenie, wysokość i otoczenie drzewa. Samotny dąb na polu jest bardziej narażony niż podobne drzewo rosnące w gęstym lesie.

Podsumowanie

Piorun uderza w drzewo, ponieważ drzewo często jest wysokim, odsłoniętym i wilgotnym obiektem połączonym z ziemią. Taki obiekt może stać się dogodną drogą dla wyładowania atmosferycznego. Nie oznacza to jednak, że drzewo „ściąga” pioruny jak magnes. O miejscu uderzenia decyduje wiele czynników, między innymi wysokość, położenie, wilgotność i układ ładunków elektrycznych.

Najważniejsza zasada bezpieczeństwa jest prosta: podczas burzy nie wolno chować się pod drzewem. Szczególnie niebezpieczne są samotne drzewa na otwartej przestrzeni.