Co oznaczają grzmoty w styczniu

Grzmoty w styczniu oznaczają, że w atmosferze powstały warunki umożliwiające rozwój zimowej burzy. Nie są zapowiedzią wojny, katastrofy ani określonej pogody na lato. Z meteorologicznego punktu widzenia świadczą przede wszystkim o silnej niestabilności atmosfery, rozwoju chmur burzowych oraz występowaniu wyładowań elektrycznych.

Burze zimowe pojawiają się w Polsce znacznie rzadziej niż latem, ale nie są anomalią. IMGW wyjaśnia, że powstają według podobnych zasad jak burze letnie. Pora roku wpływa przede wszystkim na częstotliwość i czas trwania zjawiska, a nie na podstawowy mechanizm jego powstawania.

Czy grzmoty w styczniu są czymś niezwykłym

Usłyszenie grzmotu w styczniu może zaskakiwać, ponieważ burze kojarzą się głównie z ciepłymi, letnimi dniami. Zimowe wyładowania atmosferyczne są jednak naturalnym, choć stosunkowo rzadkim zjawiskiem.

Do powstania burzy potrzebne są między innymi wilgoć, ruch wstępujący powietrza oraz niestabilność atmosfery. Takie warunki mogą wystąpić również zimą, szczególnie podczas przechodzenia aktywnego frontu atmosferycznego i napływu chłodnego powietrza nad cieplejsze podłoże.

Zimowe chmury burzowe są zazwyczaj niższe i słabiej rozbudowane niż ich letnie odpowiedniki. Z tego powodu podczas zimowej burzy często obserwuje się tylko jedno lub kilka wyładowań, a całe zjawisko może trwać bardzo krótko.

Dlaczego zimą powstają burze

Burza zimowa może powstać, gdy przez dany obszar przechodzi aktywny front atmosferyczny. W takich warunkach ciepłe lub wilgotne powietrze jest gwałtownie wypychane do góry. Podczas unoszenia ochładza się, a zawarta w nim para wodna ulega kondensacji.

Jeżeli atmosfera jest odpowiednio niestabilna, rozwijają się chmury Cumulonimbus. Wewnątrz nich zderzają się krople wody, kryształki lodu, śnieg i krupa śnieżna. Procesy te prowadzą do rozdzielania ładunków elektrycznych. Gdy pole elektryczne staje się odpowiednio silne, dochodzi do wyładowania, któremu towarzyszą błyskawica i grzmot.

W Polsce zimowe burze są często związane z dynamicznymi układami niżowymi, aktywnymi frontami oraz napływem polarnego lub arktycznego powietrza morskiego. Takie sytuacje mogą powodować gwałtowne zmiany pogody.

Jaką pogodę mogą zapowiadać grzmoty w styczniu

Grzmoty w styczniu nie pozwalają wiarygodnie przewidzieć pogody za kilka miesięcy. Mogą natomiast informować o gwałtownym przebiegu aktualnej sytuacji pogodowej.

Zimowej burzy mogą towarzyszyć:

• silne i nagłe porywy wiatru,
• intensywny deszcz, śnieg lub deszcz ze śniegiem,
• krupa śnieżna albo niewielki grad,
• szybki spadek temperatury,
• nagłe pogorszenie widoczności,
• oblodzenie dróg i chodników.

Przykładem był styczeń 2022 roku, kiedy w Polsce odnotowano wyjątkowo dużą aktywność elektryczną. Burzowym dniom towarzyszyły intensywne śnieżyce i silne porywy wiatru. System IMGW PERUN zarejestrował w całym miesiącu 31 362 wyładowania atmosferyczne, z czego 5 485 stanowiły wyładowania doziemne.

Grzmot jest więc sygnałem, że w pobliżu występuje aktywna chmura burzowa. Nie należy go jednak traktować jako długoterminowej prognozy.

Co grzmoty w styczniu oznaczają według przysłów

Z zimowymi burzami wiąże się wiele dawnych powiedzeń. Jedno z nich mówi: „W styczniu grzmoty, częste słoty”. Inne łączą burzliwy styczeń z deszczowym lub niespokojnym latem.

Takie przysłowia powstały na podstawie wieloletnich obserwacji przyrody, zanim zaczęto stosować nowoczesne pomiary meteorologiczne, zdjęcia satelitarne i numeryczne modele pogody. Stanowią część polskiego folkloru, ale nie są potwierdzonymi metodami prognozowania.

IMGW wskazuje, że sprawdzalność podobnych porzekadeł jest trudna do określenia. Mają one charakter jakościowy i nie spełniają standardów współczesnej prognozy naukowej.

Czy zimowa burza przepowiada pogodę na lato

Nie ma podstaw naukowych, aby na podstawie pojedynczej burzy w styczniu przewidywać pogodę wiosną lub latem. Atmosfera zmienia się dynamicznie, a warunki panujące jednego dnia nie określają automatycznie przebiegu kolejnych miesięcy.

Długoterminowe prognozy powstają na podstawie analizy wielu czynników, takich jak temperatura oceanów, układ ciśnienia, cyrkulacja atmosferyczna i wyniki modeli klimatycznych. Nawet takie prognozy określają głównie prawdopodobieństwo wystąpienia określonych warunków, a nie dokładną pogodę w konkretnym dniu.

Grzmoty w styczniu nie oznaczają więc, że lato na pewno będzie deszczowe, suche, chłodne lub burzowe. Przysłowia łączące te zjawiska należy traktować jako ciekawostkę kulturową.

Czy grzmoty w styczniu oznaczają anomalię pogodową

Sama obecność burzy zimą nie oznacza anomalii. Burze w styczniu występowały również w przeszłości, o czym świadczą zarówno pomiary meteorologiczne, jak i dawne przysłowia.

Nietypowa może być natomiast skala zjawiska, na przykład bardzo duża liczba wyładowań, niezwykle silny wiatr lub wyjątkowo rozległy obszar występowania burz. Każdą taką sytuację należy oceniać na podstawie danych meteorologicznych, a nie samego faktu usłyszenia grzmotu.

IMGW podkreśla, że zimowe burze w Europie Środkowej są zjawiskiem normalnym, ale rzadkim.

Co to jest burza śnieżna

Burza śnieżna, nazywana również burzą z opadem śniegu, występuje wtedy, gdy wyładowaniom atmosferycznym towarzyszy intensywny śnieg zamiast deszczu. W języku angielskim zjawisko to określa się jako thundersnow.

Padający śnieg może tłumić dźwięk, dlatego grzmot bywa słyszalny z mniejszej odległości niż podczas typowej letniej burzy. Jednocześnie błyskawice mogą wydawać się bardzo jasne, ponieważ ich światło odbija się od płatków śniegu.

Burze śnieżne często przynoszą krótkotrwałe, ale bardzo intensywne opady. Mogą prowadzić do nagłego ograniczenia widoczności i szybkiego pogorszenia warunków na drogach.

Czy burza w styczniu jest niebezpieczna

Zimowej burzy nie należy lekceważyć. Piorun może uderzyć w człowieka, drzewo, budynek lub instalację niezależnie od pory roku. Jeżeli słychać grzmot, oznacza to, że wyładowania występują dostatecznie blisko, aby stanowić zagrożenie.

Podczas zimowej burzy należy schronić się w zamkniętym budynku albo samochodzie. Trzeba unikać otwartych przestrzeni, samotnych drzew, zbiorników wodnych, masztów i metalowych konstrukcji.

Dodatkowym zagrożeniem mogą być silne porywy wiatru, śliska nawierzchnia, spadające gałęzie oraz nagłe śnieżyce. Warto śledzić komunikaty i ostrzeżenia IMGW.

Podsumowanie

Jeśli zastanawiasz się, co oznaczają grzmoty w styczniu, najprostsza odpowiedź brzmi: oznaczają wystąpienie zimowej burzy i wyładowań elektrycznych w atmosferze. Jest to zjawisko rzadkie, ale naturalne i znane w Polsce również z wcześniejszych okresów.

Grzmoty mogą towarzyszyć aktywnemu frontowi, silnemu wiatrowi, opadom śniegu, krupy śnieżnej albo deszczu. Nie pozwalają jednak wiarygodnie przewidzieć pogody na wiosnę lub lato.

Dawne powiedzenia o styczniowych grzmotach są interesującą częścią folkloru, lecz nie należy traktować ich jak prognozy meteorologicznej. Najważniejszym praktycznym znaczeniem grzmotu jest informacja, że w pobliżu występują wyładowania i należy znaleźć bezpieczne schronienie.